TwitterFacebookPinterestGoogle+

Tradycje i zwyczaje wielkanocne.

image_pdfimage_print

W ramach projektu “Tradycje i zwyczaje wielkanocne” uczestnicy Dziennego Domu Pomocy Społecznej na Ursynowie oraz zaproszeni goście, wybrali sie w wirtualną podróż na Podkarpacie, aby poznać obrzędy i zwyczaje tego regionu Polski. Przewodnikiem grupy był pan Edward, który barwnie opowiadał o wielkanocnych palmach zwanych we wsi Rogi bagniętami, o sądzie nad Judaszem w Próchniku, bziukach, które wzięły się z zakazu strzelania na wiwat, jaki wydały władze carskie po przegranym powstaniu styczniowym. Przewodnik opowiadał również o straży przy Grobie Pańskim zwanej Turkami, o bębnie tureckim podarowanym Wielopolanom przez króla Jana III Sobieskiego w podzięce za gościnę i o smakołykach podkarpackich na wielkanocnym stole. Po powrocie z wirtualnej podróży zacni goście złożyli uczestnikom Dziennego Domu Pomocy Społecznej życzenia optymizmu, zdrowia, szczęścia i spotkania za rok w tym samym gronie oraz wesołego Alleluja. Na wernisażowym  stole można było podziwiać jajka wykonane  przeróżnymi technikami przez pensjonariuszy Domu. Podopieczni Domu debiutowali w tegorocznym konkursie “Najpiękniejsza Palma Wielkanocna” zorganizowanym wspólnym staraniem Parafii p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego i Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy. Palma wykonana przez pensjonariuszy została wyróżniona. Uczestnicy uroczystego spotkania zasiedli przy wielkanocnym stole, smakując tradycyjne świąteczne potrawy. Tradycyjnie na zakończenie spotkania był czas dla paparazzich.

[youtube id=23RV-ajunJY width=”600″ height=”350″]

Zaproszeni goście na uroczyste spotkanie Wielkanocne: Janina Rogg – Zastępca Burmistrza Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy; Barbara Rylska – Przewodnicząca Komisji Zdrowia, Polityki Społecznej i Pomocy Rodzinie Rady Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy; Ewa Cygańska – Wice Przewodnicząca Przewodnicząca Komisji Zdrowia, Polityki Społecznej i Pomocy Rodzinie Rady Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy; Krystian Malesa – członek Komisji Zdrowia, Polityki Społecznej i Pomocy Rodzinie Rady Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy; Marek Pawlęga – Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy; Stefania Wódka – Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy; Elżbieta Szych – główny księgowy Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy; ksiądz kanonik Dariusz Gas – proboszcz parafii p. w. Wniebowstąpienia Pańskiego al. KEN 101.

Wielkanocna podróż, obrzędy i zwyczaje na Podkarpaciu.

Na Podkarpaciu tradycja chrześcijańska przeplata się z tradycją przebudzenia wiosennego. Pierwsze jaskółki, bociany, wiosenna burza to oznaki powracania do życia przyrody. W obrzędowości ludowej symulowano podnoszenie domu aby zapewnić sobie siłę. Wielkanoc jest związana z kalendarzem kościelnym. Niedziela Palmowa zwana jest Niedzielą Kwietniową i otwiera Wielki Tydzień. Palmy we wsi Rogi zwano bagniętami, gdyż trzciny z których wyrabiano palmy rosły najczęściej na bagnach. Dodawano do nich gałęzie jałowca, limby, drzewa krzyżowego i kwiaty z bibuły. Bagnięta musiały być długie, oznaczało to urodzaj zboża. Według wierzeń ludowych palmy wykonane z wierzby miały siły życiowe: chroniły przed burzami, sprzyjały hodowli bydła, bazie połykano jako ochronę przed bólem gardła.

W Wielki Czwartek w Pruchniku odbywa się tradycyjne palenie Judasza. W nocy z Wielkiego Czwartku na Wielki Piątek kukły Judasza wykonane z worków wypchanych słomą wiesza się na drzewie. Do ręki Judasza przyczepiona jest sakiewka z 30 kamykami symbolizującymi srebrniki. W Wielki Piątek po południu odbywa się sąd nad Judaszem. Kukła jest zrzucana na ziemię i deptana przez dzieci a następnie ciągnięta na schody kościoła gdzie starszy mężczyzna okłada ją 30 razy kijem. Następnie kukła jest ciągana po miasteczku, podpalona i wrzucona do rzeki. W Wielki Piątek wierni zachowywali się jak w czasie żałoby. Zatrzymywane były zegary, zabraniano hałaśliwych prac, milkły dzwony kościelne.

Wielka Sobota to święto wody i ognia, które przynoszono do domu. Wodę święconą na dobry sen, a węgle z ogniska na zdrowie. W Koprzywnicy pod Sandomierzem w Wielką Sobotę po wieczornej mszy rusza procesja dookoła kościoła podczas której miejscowi strażacy miotają ogniem z ust. Słup ognia to rozpylona nafta zapalona od niesionej pochodni. W miejscowej gwarze ognie te nazywane są bziukami. Tradycja mówi, że bziuki wzięły się z zakazu strzelania na wiwat po przegranym powstaniu styczniowym w 1863r. W Wielką Sobotę odbywa się święcenie pokarmów. W wielkanocnym koszyczku obowiązkowo musiał znaleźć się baranek zrobiony z masła, gipsu lub cukru. Ponadto święcono chlebek, kiełbasy, masło i sól. Śniadanie wielkanocne rozpoczynał gospodarz, dzielił jajkiem, bułą z masłem, wypowiadał słowa: Boże dopomóż abyśmy dożyli do następnego roku w zdrowiu.

Charakterystycznym elementem świąt Wielkiejnocy na Podkarpaciu są straże grobowe, strzegące Grobu Pańskiego od Wielkiego Piątku do Wielkiej Niedzieli. Oddziały te nazywane są „Turkami”. Tradycja głosi, że w Wielkanoc 1684r. kilku mieszkańców Radomyśla wróciło z bitwy wiedeńskiej do domu i w podzięce za szczęśliwy powrót przebrani w zdobyczne mundury tureckie zaciągnęli warty przed Grobem Pańskim w miejscowym kościele i od tej pory przez wszystkie lata ich potomkowie to czynią. Przebrani Turcy mają na sobie szarawary, jedwabne kolorowe bluzy, na twarzach sztuczne brody.

Po północy w Wielką Sobotę w Wielopolu Skrzyńskim strażacy pełniący wartę przy Grobie Pańskim odwiedzając domy głosili zmartwychwstanie Chrystusa bębniąc w zabytkowy bęben turecki pozostawiony w/g  legendy Wielopolanom, przez króla Jana III Sobieskiego, w zamian za udzieloną mu gościnę. W Wielką Niedzielę formuje się procesja, która przy bębnie śpiewa i wędruje od figury św. Jana na cmentarz, na którym leżą ofiary epidemii cholery. Tam uczestnicy śpiewają hymn do św. Rozalii. Na Podkarpaciu na Wielkanoc wypiekano chleb, ciasta, które musiały być udane, aby nikt w rodzinie nie chorował. Nie mogło zabraknąć żuru z kiełbasą i jajkiem. Lany poniedziałek na Podkarpaciu nazywany jest dniem św. Lejka. Dziewczęta oblewano wodą i smagano po łydkach rózgą wyciągniętą z palmy wielkanocnej.

Opracowano na podstawie prezentacji Dziennego Domu Pomocy Społecznej pt. Wielkanocna podróż, obrzędy i zwyczaje na Podkarpaciu.

Komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

 

„Ursynowski Fortepian” idzie na złom

Były zbieracz surowców wtórnych zainteresowany jest  „Ursynowskim Fortepianem” Tyle tam się marnuje tego złomu, nie wiadomo po co-podsumował sytuację zbieracz złomu na spotkaniu Burmistrza Piotra...

Jak na Ursynowie, bez kolejki, zmienić opony?

To proste, wystarczy zamówić serwis GumoCar, aż z Górczewskiej, a przyjadą we wskazane miejsce i bez problemów zmienią “kapcie”. Łukasz, dumny mieszkaniec Kabat, zamówił firmę,...

Spotkali się na „starówce“ Ursynowa

Spotkali się na „starówce“ Ursynowa  [youtube id=abefxyOnAlQ width="600" height="350"] W ramach cyklu “Problemy społeczności lokalnej“ na kolejne spotkanie z burmistrzem Ursynowa Piotrem Guziałem przybyli mieszkańcy rejonu...

Zamknij